Okres konspiracji

     W pierwszym etapie przeprowadzono akcję scaleniową przyłączając do istniejących zgrupowań SZP (Służba Zwycięstwu Polski) i  ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) jednostki zorganizowane przez środowiska patriotyczne o bardzo zróżnicowanym charakterze politycznym (ZH 1 s. 15-16).

     W oddziałach o  ujednoliconej strukturze organizacyjnej podjęto szkolenie rekruckie, następnie nabór do różnych typów szkół wojskowych: do Szkoły Partyzanta, Szkoły Podoficerskiej, Szkoły Młodszych Dowódców, a także Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, która w Okręgu Warszawskim AK nosiła imię gen. Wł. Sikorskiego.

     Oprócz systematycznego przygotowywania oddziałów liniowych do walki w okresie "Akcji Burza", czyli Powstania Powszechnego tworzyły się struktury WSK (Wojskowej Służby Kobiet) (ZH 9, s. 36-40) i WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania), które miały wykonywać zadania specjalne. WSK systematycznie kolportowała prasę konspiracyjną, utrzymywała łączność pomiędzy sztabem a dowódcami oddziałów, a także z  pododdziałami, a przede wszystkim organizowała szkolenie sanitarne. WSOP organizował przygotowanie zaplecza kwatermistrzowskiego, gospodarczego, a także ochrony obiektów publicznych.

     Cenną dziedziną działalności konspiracyjnej było zorganizowanie życia ówczesnej młodzieży w podziemnym Związku Harcerstwa Polskiego działającym pod kryptonimem "Szare Szeregi".

     Pierwszy oddział specjalny zwany później OS "Gątyń" zorganizowany został w połowie 1943 roku, a dowództwo powierzono plut. pchor.  S. Milczyńskiemu ps. "Gryf". W końcu 1943 r. oddział powiększył się do stanu kompanii.

Plutonem 1 (24 żołnierzy) dowodził sierż. chor. J. Jabłonowski "Wilczek"
Pluton 2 (34 żołnierzy) - plut.  pchor. Henryk Dyszczyk "Żbik"
Plut. 3 (22 żołnierzy) - ppor. H. Maciejewski "Lech"
Plut. 4 (22 żołnierzy) - kpr. pchor. J. Radomyski "Cichy"

     ODB "Gątyń" od czerwca 1943 do sierpnia 1944 wykonał 42 akcje bojowe (ZH 12/13, s. 49), w tym na komendanta żandarmerii na dystrykt warszawski W. Boniusa (ZH 10, s. 39).